2012 Jaar van de Bij

Waarom aandacht voor bijen?

Alle bijensoorten, zowel de honingbij als de wilde bijen hebben het moeilijk in Nederland, maar ook daarbuiten. Redenen hiervoor liggen in veel gevallen bij de mens of vloeien voort uit menselijke activiteiten of ingrepen in het landschap waar de bij in leeft. Voorbeelden zijn het gebruik van insecticiden en herbiciden in de agrarische sector, grootschalig intensief maai- en opruimbeheer in groene gebieden, vermesting (inclusief stikstofneerslag via de lucht), ruilverkaveling, biotoopversnippering of biotoopvernietiging door bouwwerkzaamheden. In de laatste helft van de vorige eeuw zijn de wilde bijen zeer ernstig achteruit gegaan en sommige soorten zijn uit ons land verdwenen ( Peeters et al. 1999, Peeters & Reemer 2003).

Voor de (wilde) bij én voor de mens is het noodzaak dat zij en ook haar voorkomen en biologie aandacht krijgt. Eenieder is bekend met de honingbij. Wat veel minder mensen weten is dat er naast de honingbij nog 350 andere soorten bijen in Nederland voorkomen. Deze wilde bijen zijn noodzakelijk voor de bestuiving van onze inheemse flora en ze spelen naast de honingbij een minstens zo belangrijke rol in de bestuiving van (consumptie) gewassen (Reemer & Klein 2010).

Het aanbod aan inheemse flora is sterk achteruit gegaan en dat is één van de hoofdredenen van de sterke achteruitgang van wilde bijen. Zonder bloemen geen bijen. Een andere belangrijke oorzaak is het verdwijnen van geschikte nestgelegenheid en kleine landschapselementen (kleine zandwandjes, dood (staand) hout, houtwallen, ruige stroken of hoekjes) door intensieve maai-, snoei- en opruimwerkzaamheden in groene en stedelijke gebieden en in agrarisch landschap.

Bijen verdienen onze aandacht en het is van groot belang om deze groep insecten te beschermen. Natuurorganisaties en natuurbeheerders, maar ook bedrijven in de agrarische sector of in de land- water- en wegenbouw kunnen meewerken aan de bescherming van bijen door in het beheer of in bouwplannen rekening te houden met deze groep insecten. Op kleinere schaal (particulier) kan men ook een bijdrage leveren door in eigen tuin de wilde bijen een handje te helpen. Dit kan door het zaaien of aanplanten van inheemse flora en het aanbieden van een nestgelegenheid (bijenhotel).

Wat kan Koeman en Bijkerk voor u betekenen?

Koeman en Bijkerk kan u op het gebied van wilde bijen op allerlei fronten adviseren, bijvoorbeeld advies met betrekking tot bijvriendelijk beheer. Ook kunnen wij  voor u monitoring-, inventarisatie- of determinatiewerkzaamheden uitvoeren.

Om wilde bijen meer onder de aandacht te brengen, worden er door Anne Jan Loonstra op verschillende momenten gedurende 2010, het Jaar van de Bij, lezingen en excursies gegeven voor verschillende natuurorganisaties (IVN, KNNV, Natuur- en Milieufederatie en verschillende imkerverenigingen). De lezingen gaan over de wilde bij, haar biologie en leefwijze en hoe dit alles samenhangt met haar leefomgeving. Er wordt uitgebreid ingegaan op bijvriendelijk beheer. Verder is er betrokkenheid bij verschillende projecten ten behoeve van hulp, ondersteuning en bewustwording van mensen als het gaat om wilde bijen in natuurterreinen en ook in de stedelijke omgeving.

Bent u geïnteresseerd in een lezing en/of een excursie over wilde bijen of heeft u andere vragen? Neem dan contact op met a.j.loonstra@koemanenbijkerk.nl.

Voor meer  informatie over wilde bijen zie:

Verenigingen:

 

Literatuur:

Peeters, Raemakers & Smit 1999. Voorlopige atlas van de Nederlandse bijen (Apidae). European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden, 226 p.

Peeters & Reemer 2003. Bedreigde en verdwenen bijen in Nederland (Apidae s.l.). Basisrapport met voorstel voor de Rode Lijst. European Invertebrate Survey - Nederland, Leiden, 96 p.

Reemer & Klein 2010. Wilde bestuivers in appel- en perenboomgaarden in de Betuwe, Leiden.