Kiezelalgen

Kiezelalgen of diatomeeën zijn een groep van algen die worden gekarakteriseerd door de bouw van de celwand die voor een belangrijk deel uit silicium bestaat. Een kiezelalgcel  bestaat uit twee schaaltjes die op elkaar passen als een doosje en een deksel. Er kunnen twee  basisvormen worden onderscheiden. Er zijn centrale diatomeeën met ronde schaaltjes en pennate diatomeeën met min of meer langwerpige schaaltjes. De schaaltjes zijn versierd met al dan niet gecompliceerde structuren.

Ecologie

Enkele tientallen soorten centrale diatomeeën leven in het plankton van zoete en zwak brakke wateren, de meeste soorten leven in mariene milieus. In het plankton levende kiezelalgen zijn vaak zwak verkiezeld waardoor ze beter in het water blijven zweven.

De langwerpige (pennate) diatomeeën komen in alle watertypen voor. Ze leven niet alleen in het plankton maar ook op waterplanten, de bodem en andere substraten. De meeste pennate kiezelalgen leven als aangroeisel op waterplanten en bodemmateriaal. Diatomeeën die op waterplanten leven worden epifytische diatomeeën genoemd. De kiezelschaaltjes zijn zeer goed bestand tegen uitdroging en daardoor komen er ook pennate diatomeeën voor in tijdelijk droogvallende wateren.

Toepassing

Omdat diatomeeën in alle watertypen aanwezig zijn, zijn deze organismen zeer geschikt als indicatoren voor de biologische beoordeling van de waterkwaliteit. Kiezelalgen zijn indicatief voor verschillende milieuvariabelen (o.a. zoutgehalte, pH, voedselrijkdom, saprobie, zuurstofgehalte) en zijn goed tot op soort te determineren. Daarnaast kunnen kiezelalgen relatief snel en eenvoudig worden bemonsterd. Omdat de preparaten van kiezelalgschaaltjes niet bederven zijn het blijvende referenties.

Monstername, preparatie en analyse

In de periode maart-april worden de epifytische kiezelalgen bemonsterd door het verzamelen van rietstengels. De rietstengels worden met aanhangend water in buisjes ingevroren en zo bewaard tot verdere verwerking en analyse.

Voor het determineren van kiezelalgen zijn alleen de kiezelschaaltjes van belang. De algen kunnen goed op naam worden gebracht door het bekijken van de schone kiezelschaaltjes. Om dit te bewerkstelligen krijgen de monsters een speciale behandeling waarbij uiteindelijk een suspensie met kiezelschaaltjes overblijft. Een deel van deze suspensie wordt op een preparaat in kunsthars ingebed, het overige materiaal wordt bewaard in alcohol.

Omdat details van de schaaltjes belangrijk zijn voor een juiste determinatie zijn goede microscopen onontbeerlijk. De kiezelalgenpreparaten worden gedetermineerd in donkerveld bij 1000x vergroting. De donkerveldverlichting zorgt voor zeer contrastrijke beelden en een hoog oplossend vermogen waardoor de kleinste details met lichtmicroscopie zichtbaar kunnen worden gemaakt.

Wat kan Koeman en Bijkerk voor u doen?

De medewerkers van Koeman en Bijkerk bv voeren regelmatig bemonsteringen uit van kiezelalgen. Bemonsteringen worden soms ook uitgevoerd door opdrachtgevers zelf. De preparatie en analyse van de monsters wordt binnen ons lab uitgevoerd. Aan de hand van de  analyseresultaten wordt een ecologische toestand van het onderzochte water gegeven.

Publicaties

• Bekijk alle kiezelalgpublicaties.