Sprinkhanen

Diverse soorten sprinkhanen zijn goede indicatoren voor de ecologische kwaliteit van gebieden, maar de waarde ervan binnen ecologisch onderzoek werd tot voor kort niet of nauwelijks ingezien. In Nederland komen circa 45 soorten voor. Plaatselijk komen sprinkhanen in grote aantallen voor, met name in open gebieden met een schrale, kruidenrijke vegetatie.

Leefwijze en ecologische waarde van sprinkhanen

Omdat veel sprinkhanen een schrale, open vegetatiestructuur nodig hebben om te kunnen overleven, vormt verruiging een belangrijke bedreiging voor deze soortgroep. Door verruiging verdwijnen warme, door de zon beschenen bodemdelen waar de dieren zich kunnen opwarmen, maar welke vooral van belang zijn voor de eiafzet. Een te intensief maaibeheer vormt eveneens een probleem. Hierdoor verdwijnt de gewenste structuur binnen de vegetatie. Een gefaseerd maaibeheer kan dergelijke effecten ondervangen. Sommige soorten zetten de eieren af in (dode) plantenstengels. Door gefaseerd te maaien is voor dergelijke soorten altijd een voldoende aanbod aan potentiële eiafzetlocaties aanwezig.

Sprinkhanen nemen een belangrijke plaats in in de voedselketen. Onder meer spinnen, reptielen, zoogdieren en vogels zijn bekende predatoren van sprinkhanen. Met name vogels zoals de Grauwe klauwier hebben een dieet dat in de zomermaanden voornamelijk uit sprinkhanen bestaat. Een toename van de sprinkhanenpopulatie heeft hierdoor een direct positief effect op een groot aantal andere soortgroepen.

Inventarisatie

Sprinkhanen zijn op verschillende manieren te inventariseren. De verschillende soorten zijn niet allemaal in dezelfde periode aanwezig, zodat verspreid over het veldseizoen meerdere bezoeken moeten worden afgelegd om een goed beeld te krijgen van de soortsamenstelling. Omdat veel sprinkhanen soortspecifieke geluiden maken, is het luisteren naar de dieren een veel gebruikte inventarisatiemethode. Daarnaast kan op zicht worden gezocht naar dieren die geen, of voor het menselijk oor onhoorbare geluiden maken.

Enkele boombewonende soorten, waaronder de Boomsprinkhaan en de Struiksprinkhaan, laten zich goed met een klopscherm onderzoeken. Middels het slepen van een net door de vegetatie kunnen doornsprinkhanen en enkele andere soorten worden gevonden. Soms loont het om een onderzoeksgebied in de avonduren met een batdetector te bezoeken, zodat soorten die ultrasoon geluid produceren kunnen worden gevonden.

Wat kan Koeman en Bijkerk voor u doen?

De medewerkers van Koeman en Bijkerk bv voeren regelmatig inventarisaties van sprinkhanen uit voor bijvoorbeeld waterschappen en gemeenten om te bepalen welke sprinkhaansoorten aanwezig zijn of aan de hand van de aanwezige habitat kunnen worden verwacht. Naar aanleiding van deze inventarisaties stellen we beheeradviezen op, waarmee de sprinkhanenstand een steuntje in de rug kan worden geboden.