Vogels

Onder de Flora- en faunawet zijn alle van nature op het Europese grondgebied van de lidstaten van de Europese Unie voorkomende vogelsoorten aangewezen als inheemse beschermde diersoort in Nederland. Uitgezonderd zijn gedomesticeerde vogels van de volgende soorten: Europese kanarie, Grauwe gans, Rotsduif en Wilde eend.

Vogels vormen een zeer grote en diverse groep. Een groot deel van de vogels is vooral gevoelig voor verstoring in de broedperiode; vanaf het tijdstip dat de ouders het nest bouwen tot het moment dat de jongen het nest hebben verlaten. Het gaat met name om onnodige en ernstige verstoringen als gevolg van ingrijpende werkzaamheden zoals het kappen van bomen en het maaien van slootkanten. De meeste vogels in dorpen, steden en bossen broeden ongeveer tussen 15 maart en 15 juli. Moerasvogels en andere watervogels broeden meestal tussen 1 april en 15 augustus. In de Flora- en faunawet wordt geen datum genoemd voor het broedseizoen. Op het moment dat beschermde inheemse broedvogels bezig zijn met hun broedproces, mogen er geen verstorende werkzaamheden of activiteiten plaatsvinden, dus ongeacht de periode van het jaar. Sommige vogels zijn jaarrond afhankelijk van hun nest. De nesten van deze vogels zijn dan ook jaarrond beschermd.

Inventarisatie

Vogels zijn bij uitstek geschikt voor inventarisaties omdat ze goed herkenbaar zijn en omdat er veel bekend is over hun ecologie en specifieke gebiedseisen. Naast zichtwaarnemingen speelt geluidherkenning een erg belangrijke rol vooral in minder overzichtelijke gebieden zoals dichte bosschages of hoog in de boomkronen. Een ervaren vogelaar hoort al gauw het dubbele aantal soorten tijdens een inventarisatie. Voor Nederland zijn er zeer gedetailleerde en specifieke handleidingen voor inventarisaties ontwikkeld door SOVON. Koeman en Bijkerk bv hanteert bij het uitvoeren van veldwerk deze handleidingen eventueel in combinatie met aanvullende technieken. Afhankelijk van de onderzoeksvraag wordt de methode bepaald. Te denken valt daarbij aan het inventariseren van verschillende soorten vogels bijvoorbeeld weidevogels, nachtactieve vogels zoals uilen of zangvogels. De onderzoeksmethode is daarnaast afhankelijk van het doel van het onderzoek bijvoorbeeld het bepalen van aan- of afwezigheid van soorten, het in kaart brengen van gebruik van een gebied door diverse soorten of het monitoren van populatiegrootte.

Toepassing en wetgeving

Bij geplande bouwwerkzaamheden moet het voorkomen van beschermde soorten worden vastgesteld in het kader van de Flora- en faunawet. Aan deze wet liggen de vogelrichtlijn en de habitatrichtlijn van de EU ten grondslag. De vogelrichtlijn is duidelijk de strengste van de twee richtlijnen. In principe kan er alleen in het geval van een "groot maatschappelijk belang" besloten worden tot een ingreep waarbij beschermde vogels verstoord worden. Meestal kan verstoring eenvoudig voorkomen worden door het vermijden van werkzaamheden in de broedperiode.

Naast toetsing van de Flora- en faunawet kan het ook noodzakelijk zijn om inzicht te hebben in bijvoorbeeld populatieomvang en ontwikkeling of de aan- of afwezigheid van soorten als bepaalde natuurdoelen zijn gesteld. In dat geval is een monitoring vaak een goede optie om de diverse soorten te inventariseren. Een goed voorbeeld hiervan is de Stedelijke Ecologische Structuur Groningen waarbij voor groengebieden in de stad wordt geïnventariseerd welke soorten aanwezig zijn en hoe omstandigheden voor bepaalde soorten verbeterd kunnen worden.

Wat kan Koeman en Bijkerk voor u doen?

Als onderdeel van natuurtoetsen (quickscans) kunnen wij éénmalige inventarisaties uitvoeren om te bepalen welke soorten aanwezig zijn of aan de hand van het aanwezige habitat mogelijk voor zouden kunnen komen. Afhankelijk van de bevindingen doen wij aanbevelingen over hoe de geplande werkzaamheden het best kunnen worden uitgevoerd. Verder voeren wij monitoring uit om over een langere tijd te bekijken hoe het met de vogelstand gaat en geven advies over beheer- en inrichtingsmaatregelen die gunstig zouden kunnen zijn voor bepaalde soorten.

Projecten

• Stedelijke Ecologische Structuur Groningen

Publicaties

• Monitoring vogelslachtoffers windturbines Nijkerkerpolder, Jaarrapportage 2009
• Weidevogelonderzoek in verband met een bestemmingsplanprocedure voor het gebied tussen de Onderdendamsterweg en de Munsterweg te Winsum
• Inventarisaties in het kader van de Flora- en faunawet. Nader onderzoek naar het voorkomen van jaarrond beschermde vogelsoorten binnen deelgebied 1 van project Meerstad
• overige vogelspublicaties