OBN-onderzoek aan sieralgen
In 2006 zijn wij gestart met een onderzoek naar de diversiteit van sieralgen in Nederland, met name in laagveenplassen. Hierin werken we samen met het NIOO Centrum voor Limnologie. Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het kennisprogramma van het Overlevingsplan Bos en Natuur (OBN, tegenwoordig Ontwikkeling + Beheer Natuurkwaliteit, O+BN) en heeft een looptijd van drie jaar. Het hoofddoel van het programma is herstel en behoud van ecosystemen en biodiversiteit. Ons onderzoek moet het volgende opleveren:
- Een beeld van de verspreiding van sieralgsoorten in Nederlandse plassen;
- Inzicht in de factoren die de samenstelling van sieralggemeenschappen bepalen;
- Een beoordelingsmethode voor ecologische kwaliteit geschikt voor toepassing binnen de Kaderrichtlijn Water (een verbeterde KRW-deelmaatlat fytoplankton);
- Een set van maatregelen om sieralggemeenschappen in laagveenwateren te behouden of te herstellen.
Onderzoek
In 2007 en 2008 zijn vier onderzoeken uitgevoerd naar de diversiteit en verspreidingsfactoren van sieralgen:
- Een survey van ruim 80 plassen en meren in Nederland;
- Een onderzoek naar de seizoensdynamiek in een selectie van vier plassen;
- Een onderzoek naar de relatie tussen de diversiteit van sieralgen, abiotische factoren en de verscheidenheid aan microhabitattypen in zes plassen;
- Een experimenteel veldonderzoek met enclosures om de rol van het lichtklimaat en de aanwezigheid van ondergedoken watervegetatie op sieralgen te bepalen.
Daarnaast hebben we veel tijd gestoken in literatuuronderzoek en het opbouwen van een database van sieralgvondsten en waterkwaliteitsgegevens.
Resultaten
De resultaten tonen positieve relaties tussen de soortenrijkdom van sieralgen, de beschikbare hoeveelheid licht (het lichtklimaat) en de bedekking van waterplanten (figuur 1). De survey heeft diverse sieralgsoorten opgeleverd die nieuw zijn voor de Nederlandse flora en, in enkele gevallen, mogelijk nieuw voor de wetenschap (figuur 2). Er is een eenvoudige maatlat ontwikkeld, waarvan de score een significant verband vertoont met beïnvloedingsfactoren (pressors) die te maken hebben met eutrofiëring. Eind 2009 is het eindrapport samengesteld.
Voor meer informatie over dit project kunt u contact opnemen met Ronald Bijkerk.
Figuur 1 Boxplots van de soortenrijkdom per klasse van de bedekking met submerse vegetatie (1 = geen/weinig vegetatie, 6 = 75 tot en met 100% bedekking). De nummers onder de boxplots indiceren het aantal waarnemingen per klasse.
Figuur 2 Een voor Nederland onbekende sieralg, gevonden in enkele, grotere laagveenplassen in Overijssel, mogelijk Staurastrum floriferum auct. nonnull. (meded. P.F.M. Coesel).