Wolhandkrab

De Chinese Wolhandkrab is een invasiegast, die in het noordelijk deel van Nederland steeds algemener wordt. In het voorjaar trekken kleine krabbetjes van het brakke millieu naar het zoete water. In het najaar trekken volwassen dieren richting zee. Deze laatste trek is spectaculair omdat de krabben soms uit het water komen om barrières als sluizen en kades te passeren.

In het Zuidlaardermeer komt de Chinese Wolhandkrab steeds algemener voor. Hoewel in de literatuur weinig duidelijke effecten van de krab op het ecosysteem zijn gemeld, lijkt er toch sprake te zijn van veranderingen in rietzoom en visstand. Koeman en Bijkerk is daarom in samenwerking met het waterschap Hunze en Aa's een onderzoek gestart.

In het Zuidlaardermeer zal geprobeerd worden de dichtheid van wolhandkrabben door het jaar te kwantificeren, terwijl op het Biologisch Centrum in Haren een proef is gestart om de effecten van de wolhandkrab in een experimentele situatie aan te tonen. Een verslag van het verloop van deze proef is hier te vinden. De resultaten zijn gepresenteerd in een poster

In 1937 is Lambert Kamps aan de Rijksuniversiteit Groningen gepromoveerd op een proefschrift over de wolhandkrab. Op deze pagina zijn de foto's uit het proefschrift te vinden. Een verkorte versie van het proefschrift is te downloaden als pdf-file.

Het effect van de wolhandkrab op het ecosysteem

Een aquariumexperiment om de effecten van de Chinese Wolhandkrab te meten op vissen, planten en kuit. De groei en ontwikkeling van riet, brasem, brasemkuit, paling en wolhandkrab wordt gemeten in acht verschillende combinaties in negenvoud. Door de resultaten te vergelijken tussen bakken waarin de soorten samen worden gehouden en bakken waarin de soorten niet samen worden gehouden, moet duidelijk worden of er interacties zijn tussen de soorten in groei en overleving.

Hieronder volgt een chronologisch verslag van het verloop van de proef, met de meeste recente gegevens bovenaan. De eerste resultaten zijn gepresenteerd in een poster, die als pdf-file is te downloaden.

een overzicht van het experiment 1 september 2004
Het moment om de bakken te oogsten komt nader. Er zijn duidelijke verschillen te zien. Het duidelijkst is dat het water troebel is in bakken waar wolhandkrabben zitten. Daardoor zijn er ook geen waterplanten. Je kunt het dudielijk zien aan de foto's. We gaan de bakken eind september afbreken en dan weten we wat er precies in iedere bak is gebeurd. tot die tijd worden alle bakken gelijk verzorgd en krijgt iedere bak evenveel voer.
de bakken met krabben zijn afgedekt met gaas
een bak met krabben: troebel een bak zonder krabben: helder
een bak met krabben: troebel een bak zonder krabben: helder
2 juni 2004
Doordat de bakken verbouwd moesten worden omdat de palingen ontsnapten en doordat het voor brasemkuit al te laat in het jaar bleek te zijn, is de proefopzet iets veranderd. Er zijn nu ook bakken waarin twee exemplaren van dezelfde soort zitten. Het meten van de extra krabben is hier gefotografeerd. De breedte van het schild is gemeten direct boven het laatste tandje.
2 juni 2004
Alle krabben zijn ook gesexd. De sexe is te zien aan de vorm van het staartstuk. Hier zie je links een mannetje en rechts een vrouwtje.
riet in 10-voud
riet krab in 9-voud
riet krab krab in 7-voud
riet brasem in 7-voud
riet krab brasem in 7-voud
riet brasem brasem in 7-voud
paling in 4-voud
paling krab in 5-voud
krab in 3-voud
krab krab in 3-voud
paling paling in 3-voud
2 juni 2004
Na de verbouwing van de bakken, zijn er de volgende behandelingen. De opzet is niet meer zo mooi verdeeld en de statistiek wordt ingewikkelder. Maar nog steeds kunnen we vaststellen hoe de dieren elkaars groei beïnvloeden. Doordat er bakken zijn met twee individuen van één soort, is de proef verbeterd. Er zijn nog wat meer bakken met alleen riet en riet & krab om in te spelen op veranderingen.

Alle bakken zijn nu ingezet en worden dagelijks voorzien van een standaard hoeveelheid voer. Nu moeten we twee maanden wachten en kunnen de dieren groeien.
1 juni 2004
Vandaag kleine brasem gekregen uit het Zuidlaardermeer. Ze zijn gevangen als bijvangsten in fuiken.
30 mei 2004
Er is flink verbouwd aan de bakken. Linksboven staan in zesvoud, drie behandelingen. Een bak met krab, een bak met paling en een bak met krab en paling. De andere bakken zijn nog net als voorheen, maar volièregaas moet de krabben in de bakken houden. Na afloop van deze dag heb ik alle bakken voorzien van een beetje Trouvit als voer.
28 mei 2004
Alle krabben en aal opgemeten en in de juiste bakken gedaan. Dan gaat het mis. De paling blijkt uit de bakken te kruipen. Meteen het waterniveau 5 cm verlaagd. Maar vandaag en de volgende dag blijft paling ontsnappen, zelfs met verlaagd waterniveau en gaas over de bakken. Ik wist dat paling moeilijk op te sluiten is, maar dit had ik niet verwacht. Ongelooflijk wat een vis. Maar het experiment dreigt mis te lopen.
28 mei 2004
Emmers met wolhandkrabben en emmers met pootaal. De wolhandkrabben zijn bijvangst in de palingfuiken. De pootaal is speciaal electrisch gevangen.
28 mei 2004
Mans Vos, beroepsvisser op het Zuidlaardermeer, hier samen met zijn dochter, heeft wolhandkrabben en pootaal voor het experiment gevangen. De brasem komt later. Voor Brasemkuit lijkt het in het Zuidlaardermeer te laat te zijn. Misschien wordt er in het diepere Foxholster Meer nog kuit afgezet. Mans vertelt dat zijn vader jaarlijks grote variatie had in het aantal gevangen krabben. De laatste 10 jaar hebben ze steeds veel bijvangsten aan krabben. Het verdwijnen van riet en biezenpollen wordt door hem ook toegeschreven aan de vele wolhandkrabben.
23 mei 2004
Iedere bak heeft ook een takje waterpest van 9 cm gekregen. Er leven nog steeds watervlooien in de bakken en ook het riet lijkt aan te slaan.
18 mei 2004
Overzicht van de bakken met riet.
18 mei 2004
Aan iedere bak zijn watervlooien toegevoegd en een stekje waterpest van 10 cm.
18 mei 2004
In iedere bak staat een schaaltje leem, een geplante rietscheut en een pvc buisje als schuilmogelijkheid.
11 mei 2004
Alle bakken zijn gevuld en worden met lucht beborreld.
01 mei 2004
Dierproefvergunning aangevraagd. Deze is noodzakelijk vanwege de vissen in de proef.
01 april 2004
Schoonmaken van de vijver in het voormalig otterstation
Deze proef is mede mogelijk gemaakt door:
Mans Vos wolhandkrabben, pootaal en brasem
Jacob Hoogendorf bakjes en buisjes
Sip Cazemier aanleg persluchtkraan
Jouke Franke toestemming voor gebruik vijver
Waterschap Hunze en Aa's bijdrage in kosten experiment